Biuro oddziału w Częstochowie
ul. Kopernika 16/18, 42-201 Częstochowa
tel./fax: (34) 324-46-54

Publikacje

Funkcjonalność i bezpieczeństwo instalacji elektrycznych

Pomimo prawidłowego zaprojektowania, wykonawstwa i konserwacji instalacje elektryczne mogą okazać się niebezpieczne poprzez niewłaściwe ich użytkowanie, szczególnie w sytuacji, kiedy nie odpowiadają potrzebom mieszkańców. Rozbieżność między wykonaniem a oczekiwaniami jest najbardziej widoczna w przypadku gniazd wtyczkowych, zarówno jeżeli chodzi o ich liczbę jak i usytuowanie. Zapewnienie wystarczającej liczby gniazd wtyczkowych we wszystkich instalacjach w nowych budynkach, przy przebudowach lub renowacjach, jest bardzo istotne dla zmniejszenia ryzyka pożaru z powodu przeciążenia obwodów.

Zapotrzebowanie na liczbę gniazd wtyczkowych zwiększa się od lat i jest wynikiem:

  • dużej ilości urządzeń elektrycznych, jak zmywarki, mikrofalówki,sprzęt RTV, komputery i niezliczona ilość urządzeń przenośnych z akumulatorami, np. telefony komórkowe, elektronarzędzia.
  • zmiany w charakterze pracy – rośnie tendencja do pracy w „domowym biurze”, z użyciem komputera i innych urządzeń elektronicznych”

Użytkownicy z niewystarczającą liczbą gniazd zwiększają zagrożenie pożarowe i porażeniowe poprzez:

  • używanie rozdzielaczy (często przeciążonych)
    • zagrożenie pożarem
  • używanie przedłużaczy
    • zagrożenie pożarem, jeżeli są prowadzone pod dywanami/wykładzinami
    • zagrożenie porażeniem poprzez przerwanie ciągłości przewodu ochronnego

Brak wystarczającej ilości gniazd wtyczkowych nie dotyczy jedynie starych budynków, gdzie można oczekiwać, że instalacja nie była projektowana z nadmiarem. Ostatnie badania przeprowadzone w Wielkiej Brytanii pokazują, że ponad 70% właścicieli dwuletnich domów nie posiada wystarczającej liczby gniazd. Podobne przypadki zostały zanotowane w krajach Beneluksu i we Włoszech.

W Wielkiej Brytanii, Stowarzyszenie Inżynierów Elektryków (IEE – Institution of Electrical Energeers) posiada pełne rozeznanie tego problem. W 2000r wydano nowe zalecenia dotyczące ilości gniazd wtyczkowych w „Guidance Note I – Selection and Erection” [Wytyczne I – Dobór i montaż]. W tych wytycznych przedstawiono ilość gniazd wtyczkowych w zależności od wielkości i przeznaczenia pomieszczenia (tabela1.)

 Rodzaj pomieszczenia Liczba gniazd
 Salon 6 – 10
 Jadalnia 3
 Kuchnia 6 – 10
 Sypialnia dwuosobowa 4 – 6
 Sypialnia jednoosobowa 4 – 6
 Sypialnia – pokój dzienny 4
 Hall 2
 Schody / półpiętro 1
 Strych 1
 Gabinet / biuro domowe 6
 Garaż 2
 Pomieszczenia gospodarcze 2

Tabela 1. Zalecana liczba gniazd wtyczkowych w zależności od typu pomieszczenia – wszystkie gniazda podwójne (IEE Guidance Note I)

IEE zwraca uwagę na domowe pomieszczenia, w których liczbę i rozmieszczenie gniazd wtyczkowych należy potraktować ze szczególną uwagą:

  • w pobliżu gniazdek antenowych RTV, gdzie często występuje potrzeba podłączenia dodatkowego sprzętu RTV: tunery satelitarne, video, odtwarzacze DVD itp.,
  • w pobliżu gniazdek telefonicznych, gdzie może zaistnieć potrzeba automatycznej sekretarki czy faksu,
  • w pobliżu gniazdek sieciowych,
  • sypialnie młodzieży, gdzie coraz częściej znajdują się komputery czy sprzęt elektroniczny,
  • biuro domowe, z komputerem i innym wyposażeniem elektronicznym.

W Niemczech występują bardziej szczegółowe zalecenia (tabela 2.) dzielące instalacje na 3 grupy (oznaczone jedną, dwiema i trzema gwiazdkami), określające liczbę gniazd wtyczkowych na pomieszczenie, liczbę obwodów na mieszkanie i inne pomieszczenia funkcyjne.

Instalacje wewnętrzne RAL-RG 679 Gniazda wtyczkowe Punkty oświetleniowe
Rodzaj pomieszczenia * ** *** * ** ***
Kuchnia 7 9 11 2 3 3
Kuchenka 5 7 8 2 2 2
Łazienka 3 4 5 2 3 3
Hall (dł. <= 2.5m) 1 1 1 1 2 3
Hall (dł. > 2.5m) 1 2 3 1 2 3
Sypialnia/pokój dzienny (pow. <= 12m2) 3 5 7 1 2 3
Sypialnia/pokój dzienny (12m2 < pow. <= 20m2) 4 7 9 1 2 3
Sypialnia/pokój dzienny (pow. > 20m2) 5 9 11 2 3 4
Piwnica 1 2 2 1 1 1
Balkon, taras, loggia (szer. <= 3.0 m) 1 1 2 1 1 1
Balkon, taras, loggia (szer. > 3.0m) 1 2 3 1 1 2
Toaleta 1 2 2 1 1 2
Magazynek 1 2 2 1 1 1
Gabinet 4 7 9 1 2 3
Pracownia 3 5 7 1 2 1
Obwody 1-fazowe Obwody 3-fazowe
* ** *** * ** ***
Obwody ogólne 7 11 13 1 2 2
Dodatkowe obwody ogrzewania wody 1 1 1
Dodatkowe obwody w gabinecie 1 1 1
* ** ***
Dzwonek lub gong + + +
Wejście do bramy w domach jedno i dwurodzinnych Zależnie od potrzeb + +
Wejście do bramy w domach jedno i dwurodzinnych + + +
Domofon w domach jedno lub dwu rodzinnych Zależnie od potrzeb + +
Domofon w większych domach + + +

 

Tabela 2. Zalecenia norm niemieckich dla instalacji w mieszkaniach prywatnych (RAL-RG 678).)

‚*’ minimalne wymagania dla instalacji wewnętrznych wg DIN 18015. Liczba gniazd wtyczkowych zalecana dla mieszkań o powierzchni od 75 do 100 m2

 

Fakt, że pewne nowoczesne normy i zalecenia uwzględniają potrzebę zwiększenia funkcjonalności, wzmacnia związek między funkcjonalnością i bezpieczeństwem. Rozwijające się nowe technologie i wzrost ich powszechnego wykorzystania, powodują zwiększenie roli instalacji elektrycznych, nie tylko jako oświetlenia podstawowego czy zasilania sprzętu gospodarstwa domowego, lecz również dla działania złożonych systemów sterowania i monitoringu.

Dwie dziedziny, w których pojawiają się nowe technologie dla instalacji mieszkaniowych, to efektywność wykorzystania energii elektrycznej i telemedycyna. Oświetlenie sterowane czujnikami obecności, może być wyłączone kiedy pomieszczenie jest puste, co przynosi oszczędność energii i pieniędzy. Wraz ze starzeniem się społeczeństw, zapotrzebowanie na monitorowanie stanu zdrowia, sprężone z domowym systemem podtrzymania życia, będą wymagały instalacji o bardzo dużej funkcjonalności i najwyższym stopniu niezawodności. Wzrost w tych dziedzinach będzie dodatkowym czynnikiem napędowym poprawy funkcjonalności i konserwacji instalacji.

Przygotował:
mgr inż. Zenon Panicz