Osób on-line: 1 Liczba odwiedzin: 359389       Strona główna       Mapa strony

Publikacje
Ochrona przeciwprzepięciowa
11.07.2013

Projektując systemy ochrony przeciwprzepięciowej w instalacji elektrycznej należy uwzględnić:

  • Występujące zagrożenia piorunowe i przepięciowe instalacji elektrycznej.
  • Kategorie przepięciowe w instalacji elektrycznej dla instalacji 230/240 V:
    • kategoria IV - poziom ochrony 6 kV,
    • kategoria III - poziom ochrony 4 kV,
    • kategoria II - poziom ochrony 2,5 kV,
    • kategoria I - poziom ochrony 1,5 kV.
  • Wymóg ograniczania przez system ochrony przepięć występujących w instalacji w instalacji elektrycznej do wartości wymaganych przez kategorie przepięciowe.
  • Odporności udarowe urządzeń technicznych w obiekcie i poprawność ich rozmieszczenia w odpowiednich częściach instalacji elektrycznej zgodnie z kategoriami przepięciowymi.
  • Warunki techniczne w zakresie instalacji elektrycznej, które wymagają, aby instalacja:
    • została zaprojektowana i wykonana w sposób zapewniający bezpieczne użytkowanie urządzeń elektrycznych, a w szczególności powinna być zapewniona ochrona przed porażeniem elektrycznym, pożarem, wybuchem, przepięciami łączeniowymi i atmosferycznymi oraz innymi narażeniami powodowanymi pracą urządzeń elektrycznych,
    • posiadała urządzenia ochrony przeciwprzepięciowej,
    • posiadała połączenia wyrównawcze, główne i miejscowe, łączące przewody ochronne z uziomami, częściami przewodzącymi konstrukcji budynku oraz innych instalacji.

Ograniczniki przepięć przeznaczone do montażu w instalacji elektrycznej o napięciu do 1000 V dzieli się na 4 klasy:

  • Klasa A: ogranicznik przepięć stosowany w liniach napowietrznych.
    Przeznaczenie: ochrona przed przepięciami atmosferycznymi i łączeniowymi
    Miejsce montażu: linie elektroenergetyczne niskiego napięcia.
     
  • Klasa I (B): ogranicznik przepięć chroniący przed prądami udarowymi.
    Przeznaczenie: ochrona przed bezpośrednim oddziaływaniem prądu piorunowego (wyrównywanie potencjałów w budynkach, przepięciami atmosferycznymi oraz wszelkiego rodzaju przepięciami łączeniowymi. Obniża napięcie udarowe do poziomu 4 kV.
    Miejsce montażu: miejsce wprowadzenia instalacji do obiektu budowlanego posiadającego instalację odgromową; złącze, skrzynka obok złącza, rozdzielnica główna.
     
  • Klasa II (C): ogranicznik przepięć.
    Przeznaczenie: ochrona przed przepięciami atmosferycznymi indukowanymi,przepięciami łączeniowymi wszelkiego rodzaju, przepięciami "przepuszczonymi" przez ograniczniki przepięć klasy I. Obniża napięcie udarowe do poziomu 1,5 kV.
    Miejsce montażu: rozgałęzienia instalacji elektrycznej w obiekcie budowlanym; rozdzielnica główna, rozdzielnica oddziałowa, tablica rozdzielcza.
     
  • Klasa III (D): ogranicznik przepięć.
    Przeznaczenie: ochrona przed przepięciami atmosferycznymi indukowanymi i łączeniowymi. Wychwytuje napięcie udarowe z poziomu 1,5 kV.
    Miejsce montażu: gniazda wtykowe, puszki i kanały kablowe w instalacji oraz bezpośrednio w urządzeniach.

Podstawowym warunkiem ochrony przeciwprzepięciowej jest prawidłowo przeprowadzone wyrównanie potencjałów w obiekcie (rysunek 1).

 

Rysunek 1. Schemat przykładowego wyrównywania potencjałów.

Przykład kompleksowej ochrony powyższy schemat. Zaleca się ograniczniki przepięć instalować przed wyłącznikami różnicowoprądowymi. Umieszczenie układu ograniczników za wyłącznikiem powoduje narażenie go na działanie przepływających prądów udarowych, które mogą spowodować jego zniszczenie lub zbędne zadziałanie. Takie rozmieszczenie uniemożliwia również występowanie wadliwego działania sprawnych technicznie wyłączników różnicowoprądowych jeśli wystąpi uszkodzenie jednego z ograniczników.

Skuteczna kaskada ochronna (ograniczniki przepięć B, C, D) wymaga koordynacji zadziałania poszczególnych stopni ochrony. Skuteczną koordynację uzyskuje się przy zachowaniu zdefiniowanej długości przewodu między ogranicznikami albo przez zastosowanie elementu indukcyjnego. Jeżeli naturalna indukcyjność przewodu (zalecany odcinek przewodu > 10m) jest niewystarczająca to należy zastosować indukcyjność odsprzęgającą (SPL-35/7,5 lub SPL-63/7,5). Cewka indukcja SPL jest montowana pomiędzy ogranicznikami klasy I i II i zapewnia właściwą koordynację zabezpieczenia. Brak cewki lub jej niewłaściwy dobór może spowodować uszkodzenie lub zniszczenie ograniczników klasy II.

W przypadku kiedy zastosowane są ograniczniki rozszczelnione (wydmuch gazów na zewnątrz), należy pamiętać bezwzględnie o zachowaniu odstępu od elementów palnych. Zaleca się montaż odgromników w obudowach izolacyjnych CI o stopniu ochrony IP65 specjalnie do tego przeznaczonych. Po zadziałaniu odgromników pokrywa zamocowana na specjalnych bolcach unosi się o kilka milimetrów.
W ten sposób wyrównywany jest wzrost ciśnienia w obudowie, co pozwala na uniknięcie niszczących skutków działania ogromnych sił dynamicznych. Takie środki ostrożności nie są wymagane, gdy zastosujemy ograniczniki w obudowie zamkniętej (SPB-35/440), w których zjonizowane gazy nie są odprowadzane na zewnątrz, a co za tym idzie nie jest potrzebny odstęp między odgromnikiem a elementami palnymi.

Należy przestrzegać, aby przewody łączące szczególnie ograniczniki przepięć klasy I z przewodami czynniki oraz szyną wyrównania potencjałów były jak najkrótsze. Zapobiega to powstawaniu niebezpiecznych spadków napięć na indukcyjności kabli łączących podczas przepływu prądu wyładowawczego.

Dla polepszenia kontroli zainstalowanych aparatów można zastosować styk pomocniczy dla ograniczników przepięć (SPC-S-HK). Jego zadaniem jest zasygnalizowanie przepalenia wkładki ogranicznika przepięć. Montowany jest on z lewej strony ogranicznika przepięć klasy C. Wystarczy jeden styk na jednej podstawie z układami.
Istotną kwestią jest również dobezpieczenie ograniczników przepięć.
Taki układ połączeń jest stosowany, jeżeli wartość prądu znamionowego bezpieczników F1 jest mniejsza od dopuszczalnej wartości prądu, który może, nie powodując uszkodzenia, przepłynąć przez odgromnik.


Rysunek 2.

W układach, w których wartość prądu znamionowego bezpieczników F1 jest większa, należy (w celu zabezpieczenia odgromnika przed długotrwałym działaniem prądów zwarciowych) umieścić w szereg z odgromnikami bezpiecznik F2. Wartość prądu znamionowego bezpiecznika F2 powinna być mniejsza lub równa dopuszczalnej wartości prądu dla wybranego typu odgromnika.


Rysunek 3.


Proponuje się zastosowanie dwustopniowej ochrony przed skutkami przepięć wewnętrznych (łączeniowych) oraz przepięć zewnętrznych (atmosferycznych) (rysunek 4). Pierwszy stopień stanowią ograniczniki przepięć klasy I typu 3x SPB-35/440 w obudowie szczelnej o wartości szczytowej prądu udarowego 35kA i poziomie ochrony < 4 kV. Aparaty te należy umieścić w przystawce pomiarowej. Drugi stopień stanowią ograniczniki przepięć klasy II SPC-S-20/280/4 o wartości szczytowejh prądu udarowego 20 kA i poziomie ochrony < 1,4 kV, umieszczone w rozdzielnicy głównej R. Ograniczniki tego typu posiadają wymienne układy, które w momencie przepalenia można zastąpić nowym. Dla zapewnienia dodatkowej ochrony urządzeń elektronicznych i niektórych elektrycznych przed skutkami przepięć łączeniowych, zaleca się zainstalowanie ograniczników klasy D, np. typu VSTP-280 lub VSTP-280/F, gdy odległość między klasą II i III jest mniejsza niż 5 mb. VSTP-280/F o wartości szczytowej praądu udarowego 5 kA i poziomie ochrony <= 1,4 kV.






Rysunek 4.Rozmieszczenie ograniczników przepięć w poszczególnych układach sieci
-wyłącznik ochrony SPC-ATSM,
-indukcyjności odsprzęgające wymagane przy długości przewodu między ogranicznikami przepięć I i II poniżej 10 m.



Przygotował:
mgr inż. Zenon Panicz



« wróć

Częstochowski oddział Stowarzyszenia Elektryków Polskich organizuje liczne seminaria tematyczne związane z zakre- sem prowadzonej działalności

więcej »

Oferujemy szeroki wachlarz szkoleń i kursów przygotowawczych do uzyska- nia uprawnień do eksploatacji urządzeń, instalacji sieci elektro-energetycznych

więcej »

Stowarzyszenie Elektryków Polskich Oddział Częstochowa organizuje międzynarodowe wycieczki techniczno-turystyczne dla jej członków

więcej »



SEP ODDZIAŁ CZĘSTOCHOWSKI
ul. Kopernika 16/18
42-201 Częstochowa

tel./fax (034) 324-46-54
e-mail: sepczwa@op.pl

O oddziale      Aktualności      Egzaminy, szkolenia      Wykaz seminariów      Dokumenty do pobrania      Koła SEP      Wycieczki SEP      Kontakt

© 2013 Stowarzyszenie Elektryków Polskich Oddział Częstochowa. Wszelkie prawa zastrzeżone.